Khi đi khám thai và được thông báo có u nang buồng trứng, không ít mẹ bầu lập tức lo lắng:
“U này có nguy hiểm không?”, “Có ảnh hưởng đến thai không?”, “Có cần mổ ngay không?”

Thực tế, u nang buồng trứng trong thai kỳ là tình trạng khá phổ biến, và phần lớn là lành tính. Cùng Bác Sỹ Em Bé nhìn lại vấn đề này một cách hệ thống, để mẹ bầu hiểu rõ và an tâm hơn.

Tổng quan về u nang buồng trứng khi mang thai

U nang buồng trứng được phát hiện trong thai kỳ chiếm khoảng 0,15 – 5,7%.
Đa số các trường hợp:

• Không có triệu chứng

• Được phát hiện tình cờ khi siêu âm thai

• Không gây ảnh hưởng xấu đến mẹ và bé

Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp, u nang có thể gây biến chứng như xoắn, vỡ, hoặc nghi ngờ ác tính, khi đó mới cần can thiệp phẫu thuật. Việc phẫu thuật trong thai kỳ luôn được cân nhắc rất thận trọng.

Nguyên nhân u nang buồng trứng khi mang thai

1. Do thay đổi sinh lý của thai kỳ (nguyên nhân thường gặp nhất)

• Nang hoàng thể thai kỳ: hình thành sau khi phôi làm tổ, tiết hormone giúp duy trì thai trong giai đoạn đầu
  → đa số tự thoái triển trước tuần 8–12
  → nếu tồn tại lâu hơn gọi là nang hoàng thể tồn lưu

• Nang hoàng tuyến: gặp khi nồng độ hCG tăng cao bất thường (đa thai, hỗ trợ sinh sản)
  → có thể to, nhiều thùy

2. U nang buồng trứng lành tính

Bao gồm:

• U bì buồng trứng

• U lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng

• U tuyến dịch trong, u tuyến dịch nhầy

Những u này thường đã có từ trước khi mang thai, tồn tại trong suốt thai kỳ và sau sinh.

3. U nang buồng trứng ác tính

• Hiếm gặp trong thai kỳ (0,012 – 2,8%)

• Điểm thuận lợi là đa số được phát hiện ở giai đoạn sớm, tiên lượng điều trị tốt nếu can thiệp kịp thời

Triệu chứng u nang buồng trứng khi mang thai

Khoảng 65–80% thai phụ không có triệu chứng.

Khi u có biến chứng, có thể xuất hiện:

• Đau bụng hoặc đau vùng chậu, đau đột ngột, liên tục
• Buồn nôn, nôn

• Khối u sờ được khi khám bụng (u lớn)

Chẩn đoán u nang buồng trứng trong thai kỳ

Siêu âm

• Là phương tiện quan trọng và ưu tiên

• Ba tháng đầu: siêu âm ngả âm đạo

• Thai lớn hơn: siêu âm ngả bụng

MRI (không tiêm thuốc cản từ)

• Được xem là an toàn trong thai kỳ

• Chỉ định khi:
  • U quá lớn

  • Không xác định rõ nguồn gốc khối u

  • Nghi ngờ ác tính

Xét nghiệm máu

• Các chỉ dấu u (CA-125, HE4…) không đặc hiệu trong thai kỳ

• Chỉ mang tính hỗ trợ, không dùng đơn độc để chẩn đoán ác tính

U nang buồng trứng khi mang thai có nguy hiểm không?

Phần lớn là không nguy hiểm. Tuy nhiên, một số rủi ro có thể gặp:

Tăng nguy cơ phẫu thuật trong thai kỳ

• Khi u bị xoắn, vỡ

• Khi nghi ngờ u ác tính

• Nếu xoắn kéo dài, có thể gây hoại tử buồng trứng sẽ phải cắt cả buồng trứng

Ảnh hưởng đến thai nhi

Phẫu thuật trong thai kỳ có thể làm tăng:

• Nguy cơ sinh non

• Nguy cơ sẩy thai

Cản trở chuyển dạ

• U lớn hoặc nằm thấp có thể gây chuyển dạ tắc nghẽn

• Khi đó cần mổ lấy thai, có thể kết hợp xử trí u

Khi nào mẹ bầu cần đi khám ngay?

Cần đến bệnh viện ngay lập tức nếu có:

• Đau bụng hoặc đau vùng chậu liên tục

• Buồn nôn, nôn đột ngột (khác với nghén thông thường)

• Đau xuất hiện muộn sau 9 tuần thai, không liên quan bữa ăn

👉 Nghén thai thường xuất hiện sớm, không kèm đau bụng dữ dội.
👉 Đau do xoắn u thường đột ngột, dữ dội và kéo dài.

Các biến chứng cần lưu ý

Xoắn u nang buồng trứng

• Nguy cơ tăng trong thai kỳ do tử cung lớn dần

• U kích thước 6–8 cm dễ xoắn

• 60% trường hợp xảy ra trong tam cá nguyệt I

Vỡ u nang

• Hiếm gặp

• Thường là nang cơ năng

• Với u ác tính, vỡ u có thể làm lan tràn tế bào ung thư

Điều trị u nang buồng trứng khi mang thai

Khi nào cần phẫu thuật?

• U có biến chứng (xoắn, vỡ)

• Nghi ngờ u ác tính

👉Không mổ chỉ vì có u, nếu u ổn định và không triệu chứng.

Theo dõi u nang cơ năng

• 72–96% u cơ năng tự thoái triển sau tam cá nguyệt I

• Chỉ cần siêu âm theo dõi lại

Thời điểm phẫu thuật an toàn nhất

Tuổi thai 16–20 tuần, vì:

• Thai đã hình thành cơ quan

• Tránh ảnh hưởng hoàng thể thai kỳ

• Giảm nguy cơ sinh non

• Tử cung chưa quá lớn, thuận lợi cho phẫu thuật

Phương pháp phẫu thuật

• Nội soi: ít đau, hồi phục nhanh, thẩm mỹ
  → yêu cầu phẫu thuật viên nhiều kinh nghiệm

• Mổ hở: thường ưu tiên khi nghi ngờ u ác tính để tránh vỡ u

Hóa trị trong thai kỳ

• Tránh trong 3 tháng đầu

• Có thể cân nhắc từ tam cá nguyệt II

• Liều cuối nên kết thúc trước sinh ít nhất 3 tuần

Có thể phòng ngừa u nang buồng trứng khi mang thai không?

• U cơ năng: không phòng ngừa được

• U thực thể / u ác tính: thường đã tồn tại trước mang thai

👉 Vì vậy, khám phụ khoa định kỳ trước khi có kế hoạch mang thai là cách tốt nhất để phát hiện và xử trí sớm trước khi mang thai.

Những điều mẹ bầu cần nhớ

• Đa số u nang buồng trứng khi mang thai là lành tính và tự thoái triển

• Siêu âm đóng vai trò then chốt trong chẩn đoán và theo dõi

• Không phải u nào cũng cần mổ

• Chỉ can thiệp khi có biến chứng hoặc nghi ngờ ác tính

• Theo dõi sát và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường

U nang buồng trứng khi mang thai không đồng nghĩa với nguy hiểm, nhưng cần được theo dõi đúng cách. Hiểu rõ bản chất của u sẽ giúp mẹ bầu yên tâm hơn và phối hợp tốt với bác sĩ trong suốt thai kỳ.